Nếu bạn đang có ý định nâng cấp máy tính, mua sắm máy chủ cho doanh nghiệp hay chờ đợi những mẫu smartphone cấu hình khủng giá rẻ, bạn có thể sẽ phải thất vọng. Cơn sốt Trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang âm thầm tạo ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung RAM truyền thống, đẩy mức giá lên cao kỷ lục và tình trạng này dự kiến sẽ còn kéo dài trong nhiều năm tới.
Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về thị trường chip nhớ hiện tại và lý do vì sao túi tiền của người tiêu dùng đang bị ảnh hưởng trực tiếp.
1. Trí tuệ nhân tạo (AI) "bóp nghẹt" nguồn cung RAM truyền thống
Nguyên nhân cốt lõi của đợt tăng giá lần này không đến từ việc các nhà máy sản xuất ít đi, mà đến từ sự dịch chuyển chiến lược của các "ông lớn" trong ngành bán dẫn.
Ba gã khổng lồ chi phối thị trường bộ nhớ toàn cầu là Samsung, SK Hynix và Micron đang dồn toàn lực vào sản xuất HBM (High Bandwidth Memory - Bộ nhớ băng thông cao). Đây là loại linh kiện tối quan trọng dành cho các bộ vi xử lý AI cao cấp của Nvidia hay AMD.
Việc sản xuất HBM mang lại biên lợi nhuận khổng lồ, nhưng lại tiêu tốn diện tích silicon gấp nhiều lần so với RAM thông thường (DDR4, DDR5, LPDDR5). Hậu quả tất yếu là dây chuyền sản xuất RAM dành cho PC, laptop và smartphone bị thu hẹp đáng kể.
Thực tế thị trường: Giá hợp đồng DRAM truyền thống liên tục ghi nhận các mức tăng trưởng hai con số qua từng quý. Ở mảng máy chủ, các nhà sản xuất thậm chí đã đề xuất mức tăng giá 60-70% với những khách hàng lớn như Google hay Microsoft.
2. Nút thắt nguồn cung từ Trung Quốc
Nhiều chuyên gia từng kỳ vọng CXMT (ChangXin Memory Technologies) – nhà sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc – sẽ là "cứu cánh" giúp bình ổn giá thị trường. Tuy nhiên, thực tế lại chứng minh điều ngược lại.
Dù đang tích cực xây dựng thêm nhà máy và mở rộng quy mô, CXMT vẫn đang chật vật ngay trên chính sân nhà:
Hạn chế công nghệ: Rào cản từ các lệnh hạn chế xuất khẩu thiết bị bán dẫn tiên tiến (như máy quang khắc EUV) khiến tiến trình mở rộng công suất của CXMT bị chậm lại và chi phí sản xuất tăng cao.
Cung không đủ cầu: Sản lượng hiện tại của hãng dự kiến chỉ đáp ứng được khoảng 40-50% nhu cầu bộ nhớ nội địa của Trung Quốc trong những năm tới. Hiện tại, hãng đã vận hành với 95% công suất và kín đơn hàng đến tận năm 2027.
3. Ngay cả Apple cũng rơi vào thế khó
Khi nguồn cung trở nên khan hiếm, các tập đoàn công nghệ khổng lồ cũng không tránh khỏi rắc rối. Apple được cho là đang nỗ lực đưa CXMT vào chuỗi cung ứng linh kiện cho iPhone tại thị trường Trung Quốc nhằm đa dạng hóa nguồn hàng và tối ưu chi phí.
Tuy nhiên, với việc CXMT không còn công suất dư thừa, Apple rất khó gom đủ lượng linh kiện khổng lồ mà họ cần (ước tính khoảng 600 triệu GB RAM mỗi năm cho riêng thị trường Trung Quốc). Việc không thể sử dụng nguồn cung từ Trung Quốc làm "đòn bẩy" khiến Apple mất đi lợi thế đàm phán ép giá với các đối tác truyền thống như Samsung hay SK Hynix.
4. Tình trạng này sẽ kéo dài bao lâu?
Cuộc khủng hoảng giá RAM hiện tại mang tính cơ cấu (sự thay đổi về ưu tiên sản xuất công nghệ) thay vì chu kỳ cung - cầu thông thường.
Các nhà máy sản xuất chip mới của Micron tại Mỹ hay Samsung tại Texas sẽ cần thời gian xây dựng và tối ưu quy trình. Nguồn cung DRAM mới dự kiến chỉ có thể dồi dào trở lại và giúp hạ nhiệt thị trường vào cuối năm 2027 hoặc năm 2028.
💡 Lời khuyên dành cho bạn
Sự khan hiếm linh kiện chắc chắn sẽ làm tăng giá vốn hàng bán, từ đó đẩy giá bán lẻ của các thiết bị điện tử lên cao trong thời gian tới.
Đối với người dùng cá nhân: Nếu bạn đang cần build PC, nâng cấp RAM hoặc mua laptop mới, thời điểm hiện tại là lúc thích hợp để "xuống tiền". Việc chờ đợi giá linh kiện giảm trong ngắn hạn là bất khả thi.
Đối với doanh nghiệp: Cần chuẩn bị sẵn ngân sách CNTT dự phòng cho việc mua sắm máy chủ và thiết bị phần cứng. Việc ký kết các hợp đồng cung ứng thiết bị dài hạn ngay từ bây giờ sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những cú sốc giá trong 1-2 năm tới.
Tổng hợp và phân tích: BSN
